Tuesday, April 29, 2008

Nautn, ánægja og hamingja

Ég las á dögunum bók sem heitir "Authentic happiness" eftir gaur sem heitir Martin Seligman. Stórfín bók sem ég mæli eindregið með. Eitt af því sem ég pikkaði upp úr þessari bók er lögmál sem ég skildi um leið og ég las það og var raunar kominn að sömu niðurstöðu sjálfur áður en ég las umrædda bók. Þetta er engin groundbreaking viska, en samt gagnleg áminning.


Það er fjölmargt sem tengist hamingju fólks en tveir mikilvægir þættir eru ánægja (gratification) og nautn (pleasure). Hvort tveggja hefur mikil áhrif á hamingju og jákvætt er að upplifa hvort tveggja. Hins vegar er of mikil áhersla á nautn varhugaverð, bæði vegna þess að nautnir eru oft ekki heilsusamlegar (matur, drykkur o.s.frv.) og ekki síður vegna þess að nautn er ekki hægt að viðhalda lengi. Maður venst henni einfaldlega- ferli sem er kallað "habituation" (sem örugglega er til gott og gilt íslenskt orð fyrir). Það sem einu sinni var nautn kemst einfaldlega upp í vana- eða jafnvel ávana/ósið (ofdrykkja, ofát o.s.frv.) Það þarf því að nota nautnir mjög varlega- treina sér þær og nota þær til að verðlauna sig. Hedonismi er semsagt blindgata- tálsýn sem getur aldrei gert mann hamingjusaman.


Ánægja (gratification) er mun jákvæðara fyrirbæri sem maður upplifir fyrst og fremst þegar maður beitir hæfileikum sínum og upplifir "flæði". Þetta er ástand þar sem maður "gleymir sér". Ekki endilega neitt himnasæluástand, heldur er maður að leggja eitthvað á sig. Uppskeran er hins vegar langvarandi ánægjuástand. Það stóreykur líkur á hamingju ef maður eyðir miklum tíma í þessu ánægjulega flæðisástandi. Ég upplifi þetta ástand t.d. þegar ég les góðar bækur, skrifa, spila á hljóðfæri, geng með hundinn minn, stunda lyftingar o.fl. Ég gleymi mér og mér líður vel á eftir. Stundum verðlauna ég mig svo með einhverri nautn- t.d. glasi af góðu víni, súkkuðlaði eða....

Þetta lögmál er afar einfalt, en ansi mörgum yfirsést þetta. Nautnirnar freista og oft virðist auðveldara og notalegra að liggja i leti en að virkja hæfileika sína til að upplifa flæði og raunverulega ánægju. Það að sitja við sjónvarpið með nammiskálina er t.d. algeng gryfja að falla í, en í þeirri gryfju upplifir enginn raunverulega ánægju eða hamingju.

Þessi hamingjumoli var í boði Lýðheilsubaðstofunnar á Skorrastað


-S


Friday, April 25, 2008

Fréttaskot frá Skorrastað

Eins og venjulega eftri mikla bloggleti fallast manni hendur. Hvar á maður að byrja? Úff. Ég byrja bara einhversstaðar. Þetta verður því samhengislítil samsuða af molum úr ýmsum áttum:

Stóra málið er auðvitað væntanlegur erfingi. Hann kemur í heiminn á næstu dögum. Skv. áætlun á það að gerast 6. maí, en móðir hans hefur trú á að það verði heldur fyrr. Spennan eykst, búið að skrúfa saman rimlarúm og skiptiborð, sauma utan um vöggu, redda bílstól o.s.frv. Eiginkonan á reyndar mestan heiður að þessu öllu saman, þótt ég reyni auðvitað að vera duglegur. Ég held raunar að karlmenn séu eins og sauðir þegar kemur að barneignum- alveg þangað til þeir fá skælandi krílið í hendurnar. Þá fer okkar hormónaframleiðsla á fullt og við komum okkur í gírinn við að verja hellinn og veiða sverðtígra til að grilla í hvert mál.

Ég á reyndar varla orð yfir dugnað eiginkonunnar sem ákvað að skipta um vinnu kominn 8 mánuði á leið. Hún er að taka við sem fjármálastjóri (eða forstöðukona fjármála öllu heldur) Fjarðabyggðar. Ég er ekkert smá stoltur af minni og veit að hún á eftrir að brillera í þessu djobbi. Mikill fengur fyrir sveitarfélagið, enda ekkert lítið mál í dag að halda utan um fjárhag sveitarfélaga og láta þetta allt ganga upp. Endalausar kröfur um þjónustustig og takmarkaður skilningur á því að allt kostar þetta jú peninga. Þá er ekki verra að fá löggiltan endurskoðanda með massíft bein í nefinu til að halda utan um fjárhaginn!

Við Hugi, stórsnillingur, Þórðarson erum að fara á tónleika í London í Júli sem ég bind miklar vonir við. Við ætlum að sjá súpergrúppuna "Return to forever", en hana skipa Chick Korea, Stanley Clarke, Al Di-Meola og Lenney White. Chick, Stanley og Al eru auðvitað goðsagnir í lifanda lífi. Þetta er eins og að sjá Jesúm, Múhameð og Búdda saman á sviði- eitthvað sem maður hélt ekki að maður ætti eftir að upplifa. Og ekki get ég hugsað mér mikið skemmtilegri ferðafélaga! Ekki er ólíklegt að við félagarnir eigum eftir að kíkja á Ronnie Scott's a.m.k eitt kvöld og það ætti ekki að verða skortur á skemmtan þessa daga sem við stoppum í Lundúnum. Frábær borg.

Ég er búinn að liggja í tónlist og bókum sem aldrei fyrr. Er búinn að vera að hlusta á algerlega frábæra lævplötu með Wes Montgomery frá 1962. Platan er tekin upp á kaffihúsi í Berkely og hljómurinn er ótrúlega góður. Magnað hvað margar af þessum gömlu djassplötum hljóma vel. Flutningurinn á þessari plötu er virkilega góður. Wes kallinn var einn besti gírtarleikari sem uppi hefur verið, það er alveg á hreinu.

Talandi um gítarleikara, þá er Larry Carlton á leið á Djasshátíð Austurlands sem Jón Hilmar vinur minn á veg og vanda að. Glæsilegt framtak að fá svona stórstjörnu á svæðið. Larry var, eins og allir vita, "hinn gaurinn" í Steeley Dan. Gífurlega flinkur gítaristi og tónlistarmaður. Mikill fengur í því að fá hann hingað austur og ef þessi hátíð er ekki komin á kortið, þá hlýtur hún að komast þangað núna.

Hvað lestur varðar þá er ég búinn að lesa vítt og breitt upp á síðkastið. Er núna að lesa enn eina bókina eftir Paul Auster: Mr. Vertigo. Djöfull er gaurinn massífur penni. Hef nýlokið við Steinsmiðinn eftir Camillu Lackberg sem er fínasti krimmi. Hef áður lýst ást minni á skandenavískum "mannlegum" glæpasögum, en hún minnkaði síst við lestur þessarar bókar. Las líka nýlega góðar bækur eftir Paul Theroux og Ben Elton, auk massífrar bókar sem heitir Authentic Happiness og er eftir dr. Martin Seligman sem er faðir jákvæðrar sálfræði. Mæli endregið með henni. Það mætti fyrirbyggja stóran hluta geðsjúkdóma og óhamingju ef allir gætu lesið og meðtekið þá skræðu.

Ég tróð upp á árshátíð Fjarðaáls um síðustu helgi, bæði sem bassastrumpur álbandins og sem geðþekki leðurpervertinn Gunther Grosskopf. Það gekk stórvel og Helga Braga, sem var veislustjóri, var alveg að fíla Gunther.

Púff....eitthvað fleira?

Já! Hvað eru þessir fjárans trukkabílstjórar að pæla? Ímynda þeir sér að það sé einhver séns að það verði orðið við kröfum þeirra út því sem komið er? Ef svo er, þá eru þeir heimskari en þeir líta út fyrir að vera (and boy, do they look stupid). Stjórnvöld geta einfaldlega ekki bakkað fyrir svona ruddaskap- sem er af sömu ástæðu og bandarísk stjórnvöld semja aldrei við hryðjuverkamenn og mannræningja.

...Yfir og út