Skip to main content

Nautn, ánægja og hamingja

Ég las á dögunum bók sem heitir "Authentic happiness" eftir gaur sem heitir Martin Seligman. Stórfín bók sem ég mæli eindregið með. Eitt af því sem ég pikkaði upp úr þessari bók er lögmál sem ég skildi um leið og ég las það og var raunar kominn að sömu niðurstöðu sjálfur áður en ég las umrædda bók. Þetta er engin groundbreaking viska, en samt gagnleg áminning.


Það er fjölmargt sem tengist hamingju fólks en tveir mikilvægir þættir eru ánægja (gratification) og nautn (pleasure). Hvort tveggja hefur mikil áhrif á hamingju og jákvætt er að upplifa hvort tveggja. Hins vegar er of mikil áhersla á nautn varhugaverð, bæði vegna þess að nautnir eru oft ekki heilsusamlegar (matur, drykkur o.s.frv.) og ekki síður vegna þess að nautn er ekki hægt að viðhalda lengi. Maður venst henni einfaldlega- ferli sem er kallað "habituation" (sem örugglega er til gott og gilt íslenskt orð fyrir). Það sem einu sinni var nautn kemst einfaldlega upp í vana- eða jafnvel ávana/ósið (ofdrykkja, ofát o.s.frv.) Það þarf því að nota nautnir mjög varlega- treina sér þær og nota þær til að verðlauna sig. Hedonismi er semsagt blindgata- tálsýn sem getur aldrei gert mann hamingjusaman.


Ánægja (gratification) er mun jákvæðara fyrirbæri sem maður upplifir fyrst og fremst þegar maður beitir hæfileikum sínum og upplifir "flæði". Þetta er ástand þar sem maður "gleymir sér". Ekki endilega neitt himnasæluástand, heldur er maður að leggja eitthvað á sig. Uppskeran er hins vegar langvarandi ánægjuástand. Það stóreykur líkur á hamingju ef maður eyðir miklum tíma í þessu ánægjulega flæðisástandi. Ég upplifi þetta ástand t.d. þegar ég les góðar bækur, skrifa, spila á hljóðfæri, geng með hundinn minn, stunda lyftingar o.fl. Ég gleymi mér og mér líður vel á eftir. Stundum verðlauna ég mig svo með einhverri nautn- t.d. glasi af góðu víni, súkkuðlaði eða....

Þetta lögmál er afar einfalt, en ansi mörgum yfirsést þetta. Nautnirnar freista og oft virðist auðveldara og notalegra að liggja i leti en að virkja hæfileika sína til að upplifa flæði og raunverulega ánægju. Það að sitja við sjónvarpið með nammiskálina er t.d. algeng gryfja að falla í, en í þeirri gryfju upplifir enginn raunverulega ánægju eða hamingju.

Þessi hamingjumoli var í boði Lýðheilsubaðstofunnar á Skorrastað


-S


Comments

Popular posts from this blog

Rafmagnsbílar- ofurvélar

Var á leið í vinnu um daginn þegar ég heyrði viðtal við rafmagnsverkfræðing sem sagði illskiljanlegt af hverju ekki væri lögð meiri áhersla á framleiðslu og notkun rafmagnsbíla. Miklar framfarir hefðu orðið í framleiðlsu rafmótora og rafhlaðna og að í dag væru rafmagnsbílar fremri sprengimótorum að flestu, ef ekki öllu leyti.

Verandi forvitinn maður fór ég að rannsaka málið og datt niður á þessa síðu:

http://www.teslamotors.com/learn_more/faqs.php

Þetta er FAQ síða hjá fyrir tæki sem heitir Tesla Motors. Þeir framleiða rafmagnssportbíl (neibb....ekki oximoron!). Græjan er 4 sekúndur í hundraðið, kemst 400 km á hleðslunni og virðist vera ofursvöl græja. Og...hann kostar innan við 100.000 dollara. Strategían hjá þeim virðist vera að gera bílinn algengann hjá ríka fólkinu- fá umhverfismeðvitaða uppa til að skipta Porche-num út fyrir Teslu (Svona rafmagnsbíll myndi örugglega "get one laid" í henni Kaliforníu ,svo dæmi sé tekið). Afar snjallt.

Það sem ég er að velta fyrir mér er þet…

Menntakerfið byggir á úreltum og skaðlegum forsendum

Ákveðnar forsendur liggja til grundvallar í menntakerfinu okkar. Kerfið er í grófum dráttum svona:
Nemendum er skipt í hópa eftir aldri. Allir eru skulu dvelja á skólastofnun frá 6-16 ára. Þar skulu þeir læra samkvæmt gildandi aðalnámsskrá. Aðalnámsskráin er sett saman af sérfræðingum sem er gert að greina og ákveða hvað allir þurfa að læra svo að þeir séu tilbúnir í framhaldsnám og þátttöku í samfélaginu. Kennarar skulu svo gera sitt besta til að tryggja að allir nemendur tileinki sér sem mest af þeirri hæfni og þekkingu sem aðalnámsskráin segir til um. Það eiga sumsé allir að læra það sama. Frammistaða nemenda er vegin og metin frá upphafi með prófum og verkefnum sem eiga að segja til um hvernig þeim gengur.
Það er hægara sagt en gert að ná þeim markmiðum sem kerfið setur. Börnum er ekki eðlislægt að fylgja skipunum og sitja kyrr. Það þurfa þau samt að gera í skólanum, talsverðan hluta dags. Þau ráða engu um það hvað þau læra, hvenær, hvar, með hverjum eða hvernig (í flestum tilvik…

Lausn húsnæðisvandans: Lítil hús!

Mörg byggðarlög í landsbyggðunum eru í spennitreyju. Af ýmsum ástæðum er byggingarkostnaður þar hár (fjarlægð frá heildsölum í Reykjavík, skortur á iðnaðarmönnum o.fl.) og lágt fasteignaverð veldur því að útilokað er að selja eldri fasteign og kaupa sér nýja án þess að tapa á því stórfé. Sú eðlilega hringrás sem skapast þegar eldra fólk minnkar við sig til að fara í minna og hentugra húsnæði og rýmir þannig til fyrir barnafjölskyldum og yngra fólki er því rofin. Fólk fer beint út stóra húsinu sínu og á elliheimilið. Staðan er svo þannig í þeim landsbyggðum sem eru að vaxa (víðast vegna uppsveiflu í ferðaþjónustu) að stórvesen er að hýsa starfsfólk. Ungt fólk sem vill prófa að búa á þessum stöðum þarf annaðhvort að taka sénsinn á að kaupa sér einbýlishús sem það losnar svo tæpast við aftur, eða að leigja á háu verði, ef eitthvað leiguhúsnæði er þá í boði. 
Ég er með lausn á þessu. Hún er þessi:
Byggjum lítil og ódýr hús
Af hverju gerum við ráð fyrir að allir vilji búa í stóru húsi? Er…